TÜRKİYE VE DÜNYADA AĞAÇİŞLERİ  (ORMAN ÜRÜNLERİ) ENDÜSTRİSİ

Ağaçişleri endüstrisinin temelini ağaç ve dolayısı ile ormanlar oluşturmaktadır. Ağaç, yenilenebilir ve mevcut dağılımı ıslah edilebilir olması nedeniyle bugün de yarın da malzeme olarak son derece önemli bir kaynaktır.

Ormanlar yeryüzünde yaklaşık olarak 51 milyon kilometrekareye yayılmış durumdadır. Bu yeryüzünün yaklaşık olarak % 34’ü demektir. Orman yönünden Dünyanın en zengin bölgesi Güney Amerika’dır. Yaklaşık olarak kıtanın % 47’si ormanlarla kaplıdır. Rusya’nın %33, Kuzey ve Orta Amerika’nın % 30, Afrika ve Avrupa’nın % 27, Asya’nın % 17, Avustralya ve Pasifik Adaları’nın % 10’u ve Türkiye’nin %26’sı ormanlarla kaplıdır. Dünyadaki bu orman varlığından yılda 7 milyar m³ Türkiye’dekinden ise 20 milyon m³ tomruk ve bir o kadar da odun üretilmektedir. Bu kadar malzemenin işlenerek insanlığın hizmetinde kullanılması için ayrı bir bilgi, beceri, teknik ve teknoloji gerekmektedir ki  bu faaliyetlerin tümüne birden Ağaçişleri (Orman Ürünleri) Endüstrisi denir. Ormana dayalı bu endüstri genelde iki sınıfa ayrılır ve bu sınıflara dayalı ana ve alt faaliyet alanları ortaya çıkar. Ağaçişleri Endüstrisi ağaçların işlenmesi ile ilgilidir:

i) Ormanın oluşumu

Silvikültür

Ağaçlandırma

ii) Ağaçların işlenmesi

Temel hammadde endüstrisi

Yuvarlak odun

Tomruk

Odun

Yarı mamul malzeme endüstrisi

Kereste

Kaplama

Kontrplak

Kontrtabla

Yonga levha

Lif levha

Laminat

Form levhalar

Kompozitler

Yan sanayiler (Destek Endüstriler)

Kimyasal madde

Tutkal

Boya

Vernik

Plastik

Aksesuar

Makine-Teçhizat

El aletleri

Mamul Ürün Endüstrileri

Mobilya (Konut, Hastane, Okul, Park-bahçe, Şehir, Otel, vb.)

Yapı elemanları (Kapı, pencere, merdiven, Parke, lambri, vb.)

Ahşap yapılar (Ahşap evler, Büfeler, vb.)

Taşıtlar( Karoseri, Vagon, Uçak, Gemi, Yat, Kotra, Kayık vb.)

Özel Ürünler

Kurşunkalem

Müzik aletleri

Hediyelik eşya

Oyuncak

Odun kömürü

Kağıt

Orman varlığına dayalı olarak Ağaçişleri endüstrisinde 5000 civarında farklı ürün üretilebilmekte, bu endüstri ülkelerin ekonomik faaliyetlerinde önemli rol oynayabilmektedir. Öyle ki, bazı İskandinav, Uzakdoğu ve Amerika Kıtası Ülkelerinde Ağaçişleri Endüstrisine dayalı  ihracatın toplam ihracat içerisindeki payı % 60’lara dayanabilmektedir. Avrupa Mobilya Endüstrisi Birliği verilerine göre, Ağaçişleri endüstrisi  içerisinde sadece mobilya endüstrisindeki cirolar 2000 yılında 83,4 milyar Euro’ya ulaşmıştır. Bu miktar Asya ve Okyanusya ülkelerinde 25  milyar Euro, NAFTA ülkelerinde 50 milyar Euro, Japonya’da 20 milyar Euro’ya ulaşmıştır. Avrupa Birliği İçerisinde 23’er milyar Euro ile Almanya ve İtalya başı çekmektedir. World Furniture Markets Review verilerine göre, Avrupa Birliği, toplam mobilya ihracatının % 70’ini Türkiye’nin de dahil edildiği Ortadoğu Ülkelerine yapmaktadır. 

Türkiye‘de tüm imalat sanayiye ait toplam işyeri sayısının % 22,6’sını ve imalat sanayinde istihdam edilen tüm çalışanların % 9’ unu Ağaçişleri endüstrisi barındırmaktadır.Ayrıca, İmalat sanayi tarafından yaratılan katma değerin % 4’ü  bu endüstri tarafından yaratılmaktadır.  Bu değer Avrupa Birliği ülkeleri ile de (% 2-4) uyumludur. Yine, Türkiye deki 23 sektör arasında 1992’den bu yana en hızlı büyüyen ilk beş sektör arasında bulunan Ağaçişleri Sektörü Türkiye’nin en büyük altıncı sektörü durumundadır (1.Uluslar arası Mobilya Kongresi-1999, sektör verileri). Toplam işyeri sayısı, istihdam oranı ve yaratılan katma değer açısından olumlu göstergelere sahip ağaçişleri endüstrisi, ihracat açısından olumlu göstergeler sunmamaktadır. Ağaçişleri endüstrisinin toplam ihracattaki payı sadece % 0, 7 civarındadır. Bu değerler, bu alandaki eğitime önem verilmesini gerektirmektedir.

TÜRKİYE VE DÜNYA’DA AĞAÇİŞLERİ (ORMAN ÜRÜNLERİ-MOBİLYA&DEKORASYON) EĞİTİMİ

i)Türkiye’de Ağaçişleri Eğitimi

Ülkemiz ve Dünya’da işyeri sayısı, yaratılan istihdam ve katma değer açısından son derece önemli olan bu endüstrinin  ihtiyaç duyduğu her düzeyde kalifiye eleman ihtiyacının karşılanması için lise ve üniversite düzeyinde her ülkede farklı adlarla amaca yönelik eğitim kurumları oluşturulmuştur.

Türkiye’de bu alana yönelik en alt düzeyde teknik eleman yetiştiren eğitim kurumu Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı Meslek Liseleri’dir. Bu okullarda, Ağaçişleri ve Mobilya &Dekorasyon Bölümleri adı altında 3 yıllık eğitimle, Anadolu Teknik ve Meslek Liselerinde ise 4 yıllık eğitimle teknik eleman yetiştirilmektedir. Bu elemanlar genellikle ağaçişleri-mobilya işletmelerinde makine operatörü- usta gibi görevlerde çalışmaktadırlar. Ayrıca, hala hazırda bu endüstride çalışmakta olan küçük yaştaki eğitimsiz çocukların eğitimi için çıraklık okulları da bulunmaktadır.

Bu endüstrinin yönetici ihtiyacı ise, üniversitelerin bu alana yönelik eğitim veren ilgili bölümlerinden  karşılanmaktadır. Bu bölümler aşağıdaki şekilde sınıflandırılmaktadır:

Meslek Yüksek Okulları Ağaçişleri ve Mobilya-Dekorasyon Bölümleri

Meslek yüksek okulları iki yıllık bir eğitim vermekte olup, meslek lisesi eğitiminden sonra sınavsız geçiş yoluyla öğrenciler bu okullara belirli bir prosedüre bağlı olarak sınavsız olarak girebilmektedirler. Mezuniyetten sonra, bu endüstride tekniker unvanıyla yönetici yardımcısı olarak istihdam edilmeleri öngörülmektedir.

Tablo : Ülkemizdeki 2 yıllık eğitim veren Mobilya ve Dekorasyon Bölümleri

Tablo : Ülkemizde 2 Yıllık Eğitim veren Yeni Açılan Meslek Yüksek Okulları (Sınavsız Yerleştirme Yapılan Okullar)